HUDUDLAR INVESTITSION JOZIBADORLIGINI BAHOLASH USLUBIYOTINI TAKOMILLASHTIRISH: TOSHKENT VILOYATI SHAHAR VA TUMANLARI MISOLIDA
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23152861Annotatsiya
Maqolada hududlarning, xususan, tuman va shaharlarning investitsion jozibadorligini statistik baholash yondashuvlari tahlil qilingan. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 15-sentabrdagi 580-son qarori bilan tasdiqlangan reyting reglamentining uslubiy, tuzilmaviy va natijaviylikka doir kamchiliklari aniqlangan. Takomillashtirilgan uslubiyot taklif etilgan. U fiskal barqarorlik va investitsion natijadorlik omillarini, 5- va 95-persentil boʻyicha chegaralangan normallashtirishni, entropiya usulida obyektiv vaznlashni, geometrik agregatsiyani va Monte-Karlo barqarorlik tahlilini oʻz ichiga oladi. Toshkent viloyatining 22 ta shahar va tumani misolida oʻtkazilgan aprobatsiyada yangi omillar umumiy vaznning 30,6 foizini oldi. Reyting vaznlar oʻzgarishiga barqaror boʻldi (oʻrtacha Spearman koeffitsiyenti 0,992). Uning jon boshiga toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar bilan bogʻliqligi 0,476 dan 0,700 gacha oshdi.Kalit soʻzlar
investitsion jozibadorlik, integral indeks, reyting, entropiya usuli, geometrik agregatsiya, Monte-Karlo tahlili, tuman va shaharlar, Toshkent viloyati.Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi “«Oʻzbekiston – 2030» strategiyasi toʻgʻrisida”gi PF-158-son Farmoni. URL: https://lex.uz/docs/6600413
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-dekabrdagi “Oʻzbekiston Respublikasining 2023–2025-yillarga moʻljallangan investitsiya dasturini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-459-son qarori. URL: https://lex.uz/docs/6329448
3. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 15-sentabrdagi “Hududlarning investitsiyaviy jozibadorligi reytingini joriy etish toʻgʻrisida”gi 580-son qarori. URL: https://lex.uz/uz/docs/-7733022
4. Nardo M., Saisana M., Saltelli A., Tarantola S., Hoffman A., Giovannini E. Handbook on Constructing Composite Indicators: Methodology and User Guide. — Paris: OECD Publishing, 2008. — 162 p.
5. Рейтинговое агентство «Эксперт РА». Методика составления рейтинга инвестиционной привлекательности регионов России. – М.: Эксперт РА.
6. Агентство стратегических инициатив. Методология национального рейтинга состояния инвестиционного климата в субъектах Российской Федерации. – М., 2024.
7. Hellwig Z. Zastosowanie metody taksonomicznej do typologicznego podziału krajów ze względu na poziom ich rozwoju oraz zasoby i strukturę kwalifikowanych kadr // Przegląd Statystyczny. – 1968. – № 4.
8. UNCTAD. World Investment Report: Inward FDI Potential and Performance Indices. – Geneva: United Nations.
9. Kearney. Foreign Direct Investment Confidence Index. – Annual reports.
10. World Economic Forum. The Global Competitiveness Report. – Geneva: WEF.
11. World Bank Group. Business Ready (B-READY) 2024: Methodology Handbook. – Washington, DC: World Bank, 2024.
12. Dijkstra L., Papadimitriou E., Cabeza Martinez B., de Dominicis L., Kovacic M. EU Regional Competitiveness Index 2.0: 2022 edition. – Brussels: European Commission, DG REGIO, 2023.
13. Saisana M., Saltelli A., Tarantola S. Uncertainty and sensitivity analysis techniques as tools for the quality assessment of composite indicators // Journal of the Royal Statistical Society: Series A. – 2005. – Vol. 168, No. 2. – P. 307–323.
14. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 21-fevraldagi “Makroiqtisodiy va hududiy tadqiqotlar instituti faoliyatini samarali tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 104-son qarori. URL: https://lex.uz/uz/docs/-7396051
15. Makroiqtisodiy va hududiy tadqiqotlar instituti. Hududlarda investitsiyalarni
jalb qilish samaradorligi (IPI) tahlili. – Toshkent, 2023. URL: https://imrs.uz/files/publications/ru/57750.pdf
16. Mamatov B.S. Hududlarda investitsiyaviy muhit jozibadorligini oshirish toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalarni jalb qilishning muhim omili // International Finance & Accounting. – 2024. – № 1.
17. Muxamadjanov Sh.S. Hududlarda investitsiya muhiti jozibadorligini oshirishning ilmiy-nazariy asoslari // Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. – 2023. – № 1.
18. Mamadaliyev O.T. Methods of selecting indicators for comprehensive assessment of the socio-economic development of regions // EPRA International Journal of Economic and Business Review. – 2023. – Vol. 11, Issue 10. DOI: 10.36713/epra14549.
19. Бегалов Б.Т., Мамадалиев О.Т. Социально-экономическое развитие регионов: практика Узбекистана // Региональные стратегии и проектное управление эколого-экономическим и социальным развитием территорий: материалы Междунар. науч.-практ. конф. – М.: Секция МЭЭСИ РАЕН, 2023. – С. 21–30.
20. Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi. Hududlarning investitsiyaviy jozibadorligi reytingi elektron platformasi. URL: https://reyting.miit.uz/
21. Shannon C.E. A Mathematical Theory of Communication // Bell System Technical Journal. – 1948. – Vol. 27. – P. 379–423, 623–656.
22. Saaty T.L. The Analytic Hierarchy Process. – New York: McGraw-Hill, 1980. – 287 p.
23. Spearman C. The proof and measurement of association between two things // The American Journal of Psychology. – 1904. – Vol. 15, No. 1. – P. 72–101.
24. Cronbach L.J. Coefficient alpha and the internal structure of tests // Psychometrika. – 1951. – Vol. 16, No. 3. – P. 297–334.
Yuklab olishlar
Nashr etilgan
Iqtibos keltirish
Son
Boʻlim
Litsenziya
Copyright (c) 2026 Muzaffar Mirzoxitovich Jomolov
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.