YASHIL IQTISODIYOT SHAROITIDA HUDUDIY MAISHIY CHIQINDILARNI BOSHQARISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH: XORAZM VILOYATI MISOLIDA EMPIRIK TAHLIL
DOI:
https://doi.org/10.55439/INS/vol3_iss5/498##article.subject##:
yashil iqtisodiyot, sirkulyar iqtisodiyot, maishiy chiqindilar, chiqindilarni boshqarish, Xorazm viloyati, ekologik xabardorlik, chiqindilarni saralash, “bilim–amal” tafovuti, raqamli monitoring, hududiy infratuzilma.##article.abstract##
Ushbu maqolada Xorazm viloyatida maishiy chiqindilarni boshqarish tizimining amaldagi holati, xizmat ko‘rsatish sifati va aholining ekologik xabardorligi hamda amaliy xulq-atvori o‘rtasidagi bog‘liqlik empirik ma’lumotlar asosida tahlil qilingan. Tadqiqot 2025-yilda 170 nafar respondent ishtirokida o‘tkazilgan sotsiologik so‘rovnoma ma’lumotlariga asoslangan bo‘lib, unda miqdoriy tahlil, qiyosiy tahlil va tarkibiy dekompozitsiya yondashuvlaridan foydalanilgan. Natijalar chiqindilarni olib chiqib ketish xizmatlarida muntazamlik bilan bog‘liq muammolar mavjudligini, aholining ekologik xabardorligi bilan chiqindilarni amalda saralash darajasi o‘rtasida sezilarli tafovut mavjudligini ko‘rsatdi. Xususan, ekologik xabardorlik darajasi 80,0 foizni tashkil etgan bo‘lsa, chiqindilarni muntazam saralovchi respondentlar ulushi 28,8 foizni tashkil etdi. Ushbu ko‘rsatkichlar o‘rtasidagi tafovut 51,2 foiz punktni tashkil etib, ekologik bilimlarning amaliy xulq-atvorga to‘liq transformatsiya qilinmayotganini ko‘rsatadi. Tadqiqot asosida chiqindilarni olib chiqish logistikasini takomillashtirish, raqamli monitoringni rivojlantirish, chiqindilarni manbada saralashni iqtisodiy rag‘batlantirish va qayta ishlash infratuzilmasiga investitsiyalarni kengaytirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.
References
Pearce, D., Markandya, A., & Barbier, E. (1989). Blueprint for a Green Economy. London: Earthscan.
UNEP. (2011). Towards a Green Economy: Pathways to Sustainable Development and Poverty Eradication. Nairobi: United Nations Environment Programme.
Ellen MacArthur Foundation. (2013). Towards the Circular Economy: Economic and Business Rationale for an Accelerated Transition. Cowes: Ellen MacArthur Foundation.
O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish vazirligi. (2025). O‘zbekistonda chiqindilarni qayta ishlash: “yashil” iqtisodiyot sari qadam. Rasmiy axborot materiali.
Chiqindilarni boshqarish va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirish agentligi. (2026). 2025-yil yakunlari bo‘yicha chiqindilarni boshqarish sohasidagi natijalar. Rasmiy brifing ma’lumotlari.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2025). Chiqindilarni qayta ishlash sohasini yanada takomillashtirish hamda kompleks tizimlashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida: 2025-yil 24-martdagi PF-56-son Farmon. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi — Lex.uz. PF-56-son Farmon — Lex.uz
Troschinetz, A. M., & Mihelcic, J. R. (2009). Sustainable recycling of municipal solid waste in developing countries. Waste Management, 29(2), 915–923.
Wilson, D. C. (2007). Development drivers for waste management. Waste Management & Research, 25(3), 198–207.
Wilson, D. C., Velis, C., & Cheeseman, C. (2006). Role of informal sector recycling in waste management in developing countries. Habitat International, 30(4), 797–808.
European Environment Agency (EEA). (2023). Municipal Waste Management in Europe: Progress towards Circular Economy Targets. Copenhagen: European Environment Agency.
Federal Office for the Environment (FOEN). (2024). Waste and Raw Materials Statistics. Bern: Swiss Federal Office for the Environment.
Ministry of the Environment, Government of Japan. (2024). Report on the State of Municipal Solid Waste Management and Resource Recovery in Japan. Tokyo: Government of Japan.
Downloads
##submissions.published##
How to Cite
##issue.issue##
##section.section##
License
Copyright (c) 2026 Djumabayeva Shaira Xalillayevna, Jumaniyozov Farxodjon Rajapboy o‘g‘li
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
